Proxmox: Twój pierwszy homelab od zera

Homelab to doskonały sposób na naukę administracji systemami, wirtualizacji i technologii serwerowych w bezpiecznym, domowym środowisku. Proxmox VE (Virtual Environment) to otwarte oprogramowanie do wirtualizacji, które łączy możliwości KVM (maszyny wirtualne) i LXC (kontenery). W tym przewodniku przeprowadzę Cię przez cały proces budowy pierwszego homelaba z Proxmox – od wyboru sprzętu po uruchomienie pierwszej maszyny wirtualnej i kontenera.

Bezpłatne warsztaty: NMAP – Skanowanie Urządzeń i Portów w Sieci

Dowiedz się, jak wykrywać urządzenia w sieci, skanować porty i identyfikować usługi przy użyciu narzędzia NMAP. Poznasz podstawy skanowania, analizę wyników oraz praktyczne zastosowania w audycie bezpieczeństwa i testach penetracyjnych.

Środa, 18 marca o 14:00

Sprawdź szczegóły: https://asdevops.pl/warsztaty/

Czym jest Proxmox i dlaczego warto go wybrać?

Proxmox VE to platforma wirtualizacji oparta na Debianie, która oferuje:

Darmową licencję – pełna funkcjonalność bez opłat
Interfejs webowy – zarządzanie przez przeglądarkę
Obsługę KVM i LXC – maszyny wirtualne i lekkie kontenery
Clustering – możliwość łączenia wielu serwerów
Backupy i snapshoty – łatwe tworzenie kopii zapasowych
Aktywną społeczność – wsparcie i dokumentacja

Wymagania sprzętowe

Minimalne wymagania

Proxmox może działać na stosunkowo skromnym sprzęcie:

Procesor: 64-bitowy CPU z obsługą wirtualizacji (Intel VT-x lub AMD-V)
RAM: minimum 2 GB (zalecane 4 GB+)
Dysk: 32 GB dla samego systemu
Sieć: karta sieciowa Gigabit Ethernet

Rekomendowane wymagania dla homelaba

Dla komfortowej pracy z kilkoma maszynami wirtualnymi:

Procesor: Intel i5/i7 lub AMD Ryzen 5/7 (4+ rdzenie)
RAM: 16-32 GB DDR4
Dysk systemowy: SSD 120-256 GB (najlepiej NVMe)
Dysk danych: 500 GB – 2 TB SSD/HDD
Sieć: karta 1 Gbps (opcjonalnie 2.5 Gbps)

Dobór sprzętu – opcje dla każdego budżetu

Opcja budżetowa (500-1000 zł)

Używany komputer biurowy:

Dell OptiPlex 7040/7050 (Intel i5 6-7 gen)
HP EliteDesk 800 G3
RAM: 16 GB DDR4
Dysk: SSD 256 GB

Takie zestawy często można kupić np. z sklepu ze sprzętem poleasingowym za 600-800 zł. Doskonały start do nauki. Lub stary komputer stacjonarny, laptop.

Opcja średnia (1500-3000 zł)

Mini PC lub własna składanka:

Procesor: Intel i5 10-12 gen lub AMD Ryzen 5 5600
RAM: 32 GB DDR4
Dysk: NVMe 512 GB + HDD 1 TB
Obudowa: mATX z dobrym chłodzeniem

Opcja zaawansowana (3000-6000 zł)

Dedykowany serwer:

Procesor: AMD Ryzen 7 5700G lub Intel Xeon E-2xxx
RAM: 64 GB ECC DDR4
Dyski: NVMe 1 TB + 2x 2 TB HDD w RAID
Karta sieciowa: dual 2.5 Gbps
UPS: do zabezpieczenia zasilania

Ważne uwagi przy wyborze sprzętu

Procesor: Wybieraj modele z niskim TDP (35-65W), jeśli serwer ma działać 24/7. Procesory z iGPU (np. Intel z końcówką nie-F lub AMD z końcówką G) są przydatne do pass-through grafiki.

RAM: Więcej zawsze lepiej. Kontenery LXC są lekkie, ale maszyny wirtualne potrzebują swojej dedykowanej pamięci. Jeśli to możliwe, wybierz płytę z 4 slotami RAM dla łatwej rozbudowy.

Dyski: SSD dla systemu i maszyn wirtualnych to must-have. HDD może służyć do backupów i archiwum. Rozważ konfigurację ZFS jeśli planujesz używać wielu dysków.

Sieć: Jedna karta wystarcza na początek, ale dwie karty sieciowe pozwolą na izolację ruchu (np. management + VM network).

Tip: Do homelabu świetnie nadają się mini-PC, stare stacje robocze lub serwery poleasingowe.

Przygotowanie do instalacji

Pobieranie Proxmox VE

Wejdź na oficjalną stronę: https://www.proxmox.com/en/downloads

Pobierz najnowszą wersję Proxmox VE ISO Installer. W momencie pisania tego artykułu aktualna wersja to 9.x.

Tworzenie bootowalnego USB

Podłącz pustego pendriva USB do swojego komputera.
Uruchom narzędzie do tworzenia bootowalnego USB, na przykład Rufus (dostępny na stronie: https://rufus.ie/) lub balenaEtcher https://etcher.balena.io/. Upewnij się, że nie masz ważnych danych na dysku USB, ponieważ zostaną one usunięte.
Otwórz narzędzie Rufus i wybierz podłączony dysk USB jako urządzenie docelowe.
W sekcji „WYBIERZ”, wybierz pobrany wcześniej obraz Proxmox VE. Upewnij się, że wybierasz obraz odpowiedni dla twojej architektury sprzętowej.
Zostaw pozostałe opcje w ustawieniach Rufus domyślnie, chyba że wiesz, że musisz je dostosować.
Kliknij przycisk „Start” lub „Create” w programie Rufus, aby rozpocząć proces tworzenia bootowalnego dysku USB z obrazem Proxmox VE.
Po zakończeniu procesu utworzenia bootowalnego dysku USB odłącz go od komputera.

Podłącz wcześniej przygotowany dysk USB do docelowego serwera (komputera), na którym chcesz zainstalować Proxmox VE.
Uruchom serwer i zmień ustawienia BIOS/UEFI, aby rozpocząć uruchamianie z dysku USB. Może to wymagać naciśnięcia określonego klawisza podczas rozruchu (np. F12, F10, F5, F2, Delete) i wybranie dysku USB jako pierwszego urządzenia rozruchowego. Jeżeli komputer wystartował z dysku USB, zobaczysz następujący ekran:

Zostaniesz poproszony o wybór opcji instalacji Proxmox VE. Postępuj zgodnie z instrukcjami na ekranie, aby kontynuować proces instalacji. Wybierz dysk docelowy, na którym chcesz zainstalować Proxmox VE. Wybierz z opcji system plików ext4
Lokalizacja i strefa czasowa. Wybieramy Poland, Europe/Warsaw/Polish

Konfiguracja hasła roota. Podaj i potwierdź hasło dla konta roota, które będzie służyć do logowania się do interfejsu webowego Proxmoxa. Wprowadź również swój adres email.

Ustaw odpowiedni statyczny adres IP lub skorzystaj z DHCP.

Adres IP interfejsu zarządzania:
1. Wybierz interfejs sieciowy, który zostanie użyty do zarządzania Proxmoxem. Management interface – powinien być wykryty automatycznie
2. Wprowadź adres IP statyczny dla tego interfejsu. Może to być adres w sieci lokalnej, np. 192.168.1.100.

Konfiguracja bramy i DNS. Jeśli w Twojej sieci istnieje brama domyślna, wprowadź jej adres IP. Będzie to adres IP routera, który umożliwia dostęp do sieci zewnętrznej.

Jeśli korzystasz z serwera DNS, wprowadź jego adres IP w polu „DNS Servers”..

Kliknij przycisk „Apply”, aby zastosować wprowadzone zmiany.

Po zastosowaniu zmian, interfejs sieciowy skonfigurowany w sekcji „Management network configuration” będzie używany do zarządzania Proxmoxem. Będziesz mógł uzyskać dostęp do interfejsu webowego Proxmoxa, wpisując adres IP, który skonfigurowałeś jako adres IP interfejsu zarządzania, w przeglądarkę internetową.

Podsumowanie konfiguracji. Sprawdzamy czy wszystko się zgadza i klikamy install.

Po zakończeniu instalacji Proxmox , uruchom ponownie serwer i usuń dysk USB. System Proxmox powinien teraz uruchomić się z dysku docelowego.
Po chwili pojawia się nam czarny ekran z widokiem i adresem do podłączenia: https://x.x.x.x:8006 (np. https://192.168.1.50:8006) – zwróć uwagę, że jest https a nie http.
Otwórz przeglądarkę na dowolnym komputerze w sieci i wejdź pod ten adres. Zaakceptuj certyfikat SSL (będzie ostrzeżenie, to normalne przy samopodpisanych certyfikatach). Zostaniesz poproszony o login i hasło, które ustawiłeś na podczas instalacji. Zaloguj się tymi danymi.
Jeżeli jest wszystko ok, Twoim oczom ukaże się panel zarządzania Proxmoxem. Gotowe!

Podstawowa konfiguracja Proxmox

Aktualizacja systemu

Po pierwszym zalogowaniu zaktualizuj system. Przejdź do:

Node > Updates > Refresh

Jeśli zobaczysz błąd dotyczący repozytoriów enterprise, przejdź do kolejnego kroku.

Wyłączenie repozytoriów Enterprise i dodanie repozytoriów Community

Proxmox domyślnie próbuje używać płatnych repozytoriów enterprise. Dla homelaba potrzebujemy darmowych repozytoriów community.

Metoda przez interfejs webowy:

Przejdź do: Node > Repositories
Wyłącz (Disable) repozytorium:
- pve-enterprise (zazwyczaj już widoczne jako nieaktywne)
Kliknij Add i dodaj po wybraniu repozytorium, klikając ponownie Add:
- Repository: „No-Subscription”
- To doda repozytorium community

Pobieranie obrazów ISO

Przez GUI

Datacenter → Storage → local
Zakładka ISO Images
Download from URL lub Upload

Po dodaniu obrazu ISO przejdź do uruchamiania maszyny wirtualnej. Kliknij przycisk Utwórz maszynę wirtualną znajdujący się po prawej stronie nagłówka w GUI.

Podaj ogólne informacje o maszynie wirtualnej:

Zacznij od wybrania węzła. Jeśli zaczynasz i nie masz jeszcze węzłów, Proxmox automatycznie wybiera węzeł 1 (w moim przypadku grupadm2).
Podaj identyfikator maszyny wirtualnej. Każdy zasób musi mieć unikalny identyfikator.
Na koniec utwórz nazwę maszyny wirtualnej. Użyj łatwej do zidentyfikowania nazwy.

Następnie przejdź do zakładki OS i wybierz obraz ISO, który chcesz mieć dla swojej maszyny wirtualnej. Zdefiniuj typ systemu operacyjnego i wersję jądra. Naciśnij dalej by kontynuować.

Zmodyfikuj opcje systemu (takie jak karta graficzna i kontroler SCSI) lub pozostaw ustawienia domyślne.

Następnie skonfiguruj dowolne opcje dysku twardego, które ma mieć maszyna wirtualna. Możesz pozostawić wszystkie ustawienia domyślne. Jeśli jednak serwer fizyczny korzysta z dysku SSD, włącz opcję Odrzuć (Discard).

Liczba rdzeni serwera fizycznego określa liczbę rdzeni, które można dostarczyć do maszyny wirtualnej. Liczba przydzielonych rdzeni zależy również od przewidywanego obciążenia.

Następnie wybierz ilość pamięci (MiB), którą chcesz przypisać do maszyny wirtualnej.

Przejdź do zakładki Sieć. Zaleca się oddzielenie interfejsu zarządzania i sieci maszyn wirtualnych. Na razie zostaw ustawienie domyślne.

Po kliknięciu Dalej, Proxmox ładuje kartę Potwierdź, która podsumowuje wybrane opcje maszyny wirtualnej. Aby natychmiast uruchomić maszynę wirtualną, zaznacz pole pod wymienionymi informacjami lub uruchom maszynę wirtualną ręcznie później. Kliknij przycisk Zakończ, aby utworzyć maszynę wirtualną.

Zobacz nowo utworzoną maszynę wirtualną w drzewie zasobów po lewej stronie ekranu. Kliknij maszynę wirtualną, aby zobaczyć jej specyfikacje i opcje.

Gotowe! Teraz wystarczy kliknąć przycisk „Start”, by zacząć instalację, nowo utworzonej maszyny wirtualnej.

Pobieranie template’ów kontenerów (CT)

Kontenery LXC są lekkie i idealne do usług.

Pobieranie

local → CT Templates
Templates
Wybierz np.:
- Debian
- Ubuntu
- Alpine

Kliknij Download, by pobrać kontener wybrany kontener

Tworzenie kontenera (CT)

Krok po kroku

Create CT

Podaj ogólne informacje o kontenerze:

Zacznij od wybrania węzła. Jeśli zaczynasz i nie masz jeszcze węzłów, Proxmox automatycznie wybiera węzeł 1 ( w moim przypadku grupadm2).
Podaj identyfikator kontenera. Każdy zasób musi mieć unikalny identyfikator.
Utwórz nazwę kontenera. Użyj łatwej do zidentyfikowania nazwy.
Na koniec podaj hasło roota, dzięki któremu będziesz mógł się zalogować do kontenera

Wybierz kontener który chcesz zainstalować

Zależnie od potrzeb, zmień wielkość dysku. Standardowo jest to 8GB, przestrzeni dyskowej

Tu możesz powiększyć ilość rdzeniu obsługiwanych przez kontener. Standardowo 1 rdzeń

Następnie możesz zmienić ilość przydzielonej pamięci RAM (Memory) oraz rozmiar Swap. Standardowo 512 mb

W tej sekcji, zalecam zaznaczyć opcję DHCP (automatycznie przypisze adres IP). Jeśli wybierzesz Static możesz ręcznie przypisać adres IP (w IPv4/CIDR) oraz bramę sieciową (w Gateway IPV4)

W sekcji DNS nic nie ustawiasz (chyba że potrzebujesz). W sekcji Confirm, możesz zaznaczyć Start after created (zostanie uruchomiony kontener, zaraz po jego uruchomieniu), kliknij Finish by zakończyć tworzenie kontenera. Gotowe! Teraz wystarczy wybrać utworzony kontener następnie kliknąć przycisk Start, by zalogować się do nowo utworzonego kontenera.

Kliknij Console, zaloguj się jako root, podaj wcześniej utworzone hasło. Możesz korzystać z nowo utworzonej maszyny

Co dalej?

Po opanowaniu podstaw możesz:

Skonfigurować backupy
Dodać ZFS
Uruchomić:
- Home Assistant
- Docker
- Wazuh
- Zabbix
- Nextcloud
Budować klastry Proxmox

Zarządzanie VM i kontenerami

Podstawowe operacje

Start/Stop/Restart:

Kliknij na prawym myszy VM/CT
Użyj przycisków: Start, Shutdown, Reboot

Console:

Dostęp do konsoli bezpośrednio przez przeglądarkę
Dla VM: pełna konsola graficzna
Dla CT: terminal tekstowy

Snapshoty:

Wybierz VM/CT
Przejdź do Snapshots
Kliknij Take Snapshot
Nadaj nazwę i opis
Include RAM: zaznacz dla VM jeśli chcesz zapisać stan pamięci

By przywrócić zapisany stan maszyny należy wybrać snapshot i kliknąć Rollback, a następnie kliknąć Yes. Po chwili maszyna przywróci się do poprzedniego stanu.

Snapshoty to ratowanie życia przed ryzykownymi zmianami!

Porady dla początkujących

Planowanie zasobów

Nie nadmuchuj VM/CT:

Przydzielaj tyle zasobów, ile naprawdę potrzebne
Lepiej zacząć od mniejszych wartości i zwiększać w razie potrzeby
Pamiętaj, że suma przydzielonej pamięci RAM może przekraczać fizyczną RAM (overcommit), ale wszystkie VM nie mogą jej używać jednocześnie

Monitoruj zasoby: